Foto: “Visual Capitalist”
“Visual Capitalist” nəşrinin araşdırmasına görə, Gürcüstan son 25 ildə əhalisinin ən çox azaldığı ölkələr siyahısında 13-cü yerdədir.
2000–2025-ci illər ərzində Gürcüstan əhalisinin sayı 10,3% azalıb.
Ermənistanda əhali 3,3% azalıb, Rusiyada isə azalma 0,7% təşkil edib. Eyni dövrdə Azərbaycanda əhali 29,1%, Türkiyədə isə 33,9% artıb.
Əhalisi ən çox azalan ölkə Ukraynadır (– 32,5%). Sonrakı yerlərdə Marşal adaları (−29,4%) və Bolqarıstan (−23%) gəlir. İlk onluqda həmçinin Latviya (−18,8%), Moldova (−18,8%), Litva (−17,5%), Puerto Riko (−16,7%), Rumıniya (−16,1%), Serbiya (−13,1%) və Albaniya (−12,8%) yer alır.
Əhalisi sürətlə artan ölkələrsə əsasən Fars körfəzində və Afrikadadır.
Siyahıya Qətər başçılıq edir – son 25 ildə bu ölkənin əhalisi 423% artıb. Belə kəskin artımın səbəbi enerji bumunun və iri layihələrin fonunda xarici işçi qüvvəsinin axınıdır.
Sonrakı yerlərdə BƏƏ (+249%) və Niger (+157%) qərarlaşıb. Bəhreyndə əhali təxminən 154%, Anqola və Küveytdə 139%, Omanda 129%, Çadda isə 126,9% artıb.
Siyahıda Qətərdən sonra gələn ölkələrdə vəziyyət daha heterogendir və fərqli demoqrafik mexanizmlərdən qaynaqlanır.
BƏƏ-də artımın böyük hissəsi miqrasiya hesabına baş verir. Yerlilər ölkədə yaşayanların nisbətən kiçik hissəsini təşkil edir, iqtisadi artım (tikinti, xidmətlər, logistika, enerji) ölkəyə milyonlarla xarici işçi cəlb edib.
Küveyt, Oman və Bəhreyndə də oxşar tendensiya müşahidə olunur, amma daha kiçik miqyasda. Bu ölkələrdə də əhali artımının mühüm hissəsi xarici işçi qüvvəsiylə bağlıdır, amma yerli əhalinin sayı BƏƏ və Qətərlə müqayisədə daha yüksəkdir.
Niger, Çad və Anqola kimi Afrika ölkələrində çoxalmanın əsas səbəbi təbii artımdır:
• doğum səviyyəsi çox yüksəkdir (bir qadına düşən uşaq sayı 5–7 aralığında ola bilir);
• əhalinin orta yaşı çox aşağıdır;
• doğum sayı ölüm səviyyəsini xeyli üstələyir.
Bu ölkələrdə miqrasiya faktoru ya zəifdir, ya da ümumi dinamikanı ciddi dəyişmir.
Başqa sözlə, körfəz ölkələrində artım əsasən iqtisadi miqrasiyaya, Afrika ölkələrində isə yüksək doğum səviyyəsinə görədir.
Artım səbəbindəki fərq ölkələrin vəziyyətinə təsir edən amil olaraq da önəmlidir: birinci model iqtisadi şoklara (məsələn, enerji qiymətlərinə) daha həssasdır, ikinci modelsə sosial infrastruktur (təhsil, səhiyyə, məşğulluq) üzərində uzunmüddətli təzyiq yaradır.
“Politfm”
