Foto: internet
2025-ci ildə Azərbaycanda turizm və ictimai iaşə sektoru müsbət dinamika nümayiş etdirsə də, əvvəlcədən müəyyən edilmiş hədəflərə tam nail ola bilməyib.
Bu barədə Hesablama Palatasının “2025-ci il dövlət büdcəsinin icrası” haqqında qanun layihəsinə verdiyi rəydə bildirilir.
Sənədə əsasən, ötən il turizm və ictimai iaşə sektorunda real artım 8,5 % olub. Halbuki ilin əvvəlində bu sahə üzrə 15,9 %-lik artım proqnozlaşdırılıb. Sonradan göstərici 9,9 %-ə endirilsə də, faktiki nəticə bundan da aşağı olub.
Ekspertlər bildirirlər ki, son illərdə ölkəyə gələn turistlərin sayının azalması əsasən quru sərhədlərin bağlı olmasıyla bağlıdır. Bu, xüsusilə də qonşu ölkələrdən (Rusiya, Gürcüstan, İran) gələn və nisbətən az büdcəli (kütləvi) turist axınının bərpasını ləngidir. Hava nəqliyyatında qiymətlərin baha olması kütləvi turizmin proqnozlaşdırılan templə artmasına mane olur.
Digər tərəfdən, Azərbaycanda daxili və xarici turizm potensialının paylanmasında disbalans mövcuddur. Paytaxt Bakıda COP29 və digər irimiqyaslı tədbirlər sayəsində iaşə və otelçilik sektoru yüksək artım göstərsə də, regionlardakı xidmət səviyyəsi və qiymət siyasəti turistlərin qalma müddətini azaldır.
Qiymət-keyfiyyət nisbəti səbəbindən yerli əhalinin bir hissəsi daxili turizm obyektləri əvəzinə, xarici ölkələrə (məsələn, Türkiyəyə, Gürcüstana) səyahətə üstünlük verir və bu da daxili dövriyyənin proqnozlaşdırılan qədər böyüməsini əngəlləyir.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, ictimai iaşə sektorunun gəlirləri əhalinin sərəncamında qalan real gəlirlərdən asılıdır. Ərzaq məhsullarının və xidmətlərin qiymətindəki inflyasiya təzyiqi ictimai iaşə müəssisələrinin xərclərini artırıb. Müştərilərin öz büdcələrinə qənaət etmək meyli restoran və kafelərdəki orta hesab məbləğinin gözləniləndən az olmasına gətirib çıxarıb.
Ekspertlər hesab edirlər ki, ilin əvvəlində qoyulan 15,9%-lik artım hədəfi post-pandemiya dövrünün sürətli bərpa dalğasına əsaslanırdı. Lakin sektor sabitləşmə mərhələsinə keçdikcə, bərpa sürəti təbii olaraq zəiflədi. Hökumət rəqəmi sonradan 9,9%-ə endirsə də, iqtisadi şərait reallığın bir az da aşağı səviyyədə formalaşmasına səbəb oldu.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, sektor kiçilməyib, sadəcə artım sürəti proqnozlaşdırılan tempə çata bilməyib. Bu fərqi yaradan ən böyük amil turizmin potensial gücüylə mövcud logistik imkanlar (sərhədlər, aviabilet qiymətləri) arasındakı uyğunsuzluqdur.
Dövlət Statistika Komitəsinin hesabatına əsasən, 2025-ci ildə Azərbaycana dünyanın 189 ölkəsindən 2 milyon 570,2 min əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxs gəlib. Bu göstərici əvvəlki (2024-cü) illə müqayisədə 2,1% azdır.
“Politfm”
