Foto: internet
2026-cı il iyunun 1-nə olan məlumata əsasən, ilin əvvəlindən Azərbaycan əhalisinin sayı 9 287 nəfər və ya 0,1% artaraq 10 271 638 nəfərə çatıb. Ölkə əhalisinin 54,3%-ni şəhər, 45,7%-ni kənd sakinləri; 49,8%-ni kişilər, 50,2%-ni isə qadınlar təşkil edir.
Dövlət Statistika Komitəsinin açıqladığı rəqəmlər Azərbaycanın demoqrafik keçid prosesinin növbəti mərhələsinə yaxınlaşdığını və əhalinin artım tempinin son illərdə nəzərəçarpacaq dərəcədə zəiflədiyini göstərir.
İlin ilk beş ayı ərzində əhalinin cəmi 0,1% (9 287 nəfər) artması, mövcud dinamikanın ilin sonunadək davam edəcəyi təqdirdə, illik artım tempinin təxminən 0,2–0,3% səviyyəsində formalaşa biləcəyini göstərir.
Ötən illərlə müqayisədə artım tempi necə dəyişib?
2000–2015-ci illərdə Azərbaycanda əhalinin illik artım tempi orta hesabla 1,1–1,3% təşkil edib. Həmin dövrdə ölkə əhalisi hər il təxminən 100–120 min nəfər artırdı.
2016–2020-ci illərdə artım tempi zəifləyərək 0,8–0,9% aralığına düşüb.
2024–2025-ci illərdə illik artım tempi təxminən 0,2–0,4% intervalında olub. 2026-cı ilin ilk beş ayının nəticələri də bu tendensiyanın davam etdiyini göstərir.
Beləliklə, son iyirmi ilin əvvəli ilə müqayisədə əhalinin təbii artım tempi təxminən 3–4 dəfə azalıb.
Hər 1000 nəfərə düşən doğum əmsalı 2010-cu illərin əvvəllərində müşahidə olunan təxminən 18% səviyyəsindən son illərdə 9–10‰ intervalına enib. Şəhərləşmənin sürətlənməsi, ailə planlaşdırmasının dəyişməsi, nikah yaşının yüksəlməsi və ailələrdə uşaq sayının azalması bu prosesə təsir göstərən əsas amillərdən hesab olunur.
Eyni zamanda, 0–14 yaş qrupunun əhalidə xüsusi çəkisi azalır, 65 yaş və yuxarı əhalinin payı isə artır. Bu tendensiya həm təbii artımı zəiflədir, həm də uzunmüddətli perspektivdə pensiya sistemi, sosial təminat və səhiyyə sahəsində yükün artmasına səbəb olur.
Ümumi əhali üzrə cins nisbəti (49,8% kişi, 50,2% qadın) balanslı görünsə də, yeni doğulanlar arasında oğlan uşaqlarının payının bioloji normadan yüksək olması ilə bağlı müşahidələr uzunmüddətli perspektivdə demoqrafik tarazlıq baxımından müəyyən risklərin qalmaqda davam etdiyini göstərir. Ekspertlər bunu selektiv abortların hələ də tam aradan qalxmayan təsirləri ilə əlaqələndirirlər.
Mövcud statistik göstəricilər deməyə əsas verir ki, Azərbaycan sürətli əhali artımı mərhələsindən tədricən uzaqlaşaraq aşağı artım tempinə malik demoqrafik modelə yaxınlaşır. Bu tendensiya gələcəkdə əmək bazarı, sosial təminat, pensiya sistemi və səhiyyə sahələrində planlaşdırma yanaşmalarının yenilənməsini zəruri edə bilər.
“Politfm”
