Foto: AZƏRTAC
Azərbaycan “PISA 2025”-də (Şagirdlərin Beynəlxalq Qiymətləndirilməsi Proqramı) oxu savadlılığı üzrə 71-ci yeri tutub.
Bu barədə elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev məlumat verib(APA).
Nazir oxu, riyaziyyat və təbiət elmləri üzrə göstəricilərindən danışıb; bildirib ki, azərbaycanlı qızlar bütün qiymətləndirmə istiqamətləri üzrə oğlanlardan daha yüksək göstəricilər nümayiş etdiriblər. Təbiət elmləri üzrə qızlar 416, oğlanlar isə 402 bal toplayıblar. Ən böyük fərq isə qızların xeyrinə olmaqla oxu savadlılığında qeydə alınıb. Oxu savadlılığı üzrə qızlar 392, oğlanlar isə 356 bal toplayaraq aradakı fərqi 36 bala (dünya üzrə orta fərq təxminən 38 baldır) çatdırıblar.
Amma Əmrullayev qeyd edib ki, qızların oxu üzrə yüksək göstəriciləri baza səviyyəsinin altındadır və bu istiqamətə xüsusi diqqətin artırılmasını zəruri edir.
O, nəticələrin təhsil sisteminə təsirinin 10–15 ildən sonra daha aydın görünəcəyini bildirib.
Nazirin sözlərinə görə, Azərbaycan üçün ən ciddi məsələ oxuduğunu anlama bacarığının zəif olmasıdır.
“Azərbaycanda hər üç nəfərdən ikisi oxuduğunu başa düşmür. Bu bacarıq məktəbdə formalaşır və vəziyyət çox ciddi problemdən xəbər verir” – Əmrullayev belə deyib.
Əmrullayev hesab edir ki, oxu bacarığının inkişafına müəllimlərin işə qəbulu və sertifikatlaşdırılması mərhələsindən başlanmalıdır. İmtahanlarda yalnız dil qaydalarını və qrammatik bilikləri yoxlayan sualların verilməsi vəziyyəti dəyişmir.
Onun sözlərinə görə, buraxılış və qəbul imtahanlarında oxuduğunu anlamağa aid tapşırıqlara son vaxtlar daha çox yer ayrılır və bundan sonra nəticələrdə yaxşılaşma müşahidə olunur.
Əmrullayev Azərbaycan dilini bilməklə oxu savadlılığının eyni anlayış olmadığını da vurğulayıb. O bildirib ki, problem Azərbaycan dili ilə bağlı deyil: dil bilikləri və mətni anlayıb təhlil etmək bacarığı ayrı-ayrı sahələrdir.
Nazir pedaqoji təhsil müəssisələrində oxunun ayrıca fənn kimi tədris olunmadığını deyib:
“Azərbaycan şairlərinin şeirlərini oxumaq oxu savadlılığı deyil. Bu, ayrıca istiqamətdir”.
Əmrullayev bildirib ki, dərsliklərdəki dil qaydaları üzərində də iş aparılır. O əlavə edib ki, dərsliyə yeniliklər əlavə edilməsini cəmiyyət bəzən mənfi qarşılayır və bunun səbəblərindən biri indiki uşaqların oxu dərsliyi ilə tanış olmamasıdır.
Riyaziyyat üzrə 49-cu yer
Azərbaycan “PISA 2025-də” riyazi savadlılıq üzrə 49-cu yerdədir. Əmrullayev bildirib ki, şagirdlər riyazi məsələlərin məzmununu anlamaqda və izah etməkdə çətinlik çəkirlər.
Nazir PISA ballarının qəbul imtahanlarında istifadə olunan ballarla müqayisə edilməsinin doğru olmadığını deyib. Onun sözlərinə görə, PISA-da 500 bal orta nəticə sayılır, 400 bal isə orta göstəricidən aşağıdır. Təxminən 20 ballıq fərq bir tədris ilinə uyğun gəlir.
Əmrullayev Bakı üzrə riyazi savadlılıq nəticələrinin inkişaf etmiş şəhərlərin göstəricilərini üstələdiyini bildirib. O bunu son illərdə riyaziyyatın tədrisinə ayrılan diqqət və müəllimlərin əməyi ilə əlaqələndirib.
Təbiət elmlərinin tədrisi üsulu dəyişdirilə bilər
Nazirin sözlərinə görə, oxuduğunu anlama bacarığının zəif olması təbiət elmləri üzrə nəticələrə də təsir edir. Şagird tapşırığın mətnini başa düşmürsə, biologiya, kimya və fizika üzrə biliklərini düzgün tətbiq edə bilmir.
Əmrullayev Azərbaycanın təbiət elmləri üzrə inkişaf etmiş ölkələrdən geri qaldığını bildirib. O hesab edir ki, həm fənlərin məzmununa, həm də onların tədris üsuluna yenidən baxılmalıdır. Bu sahədə görüləcək işlərin nəticəsi isə yalnız bir neçə ildən sonra üzə çıxacaq.
Bəzi bölgələrdə vəziyyət daha ağırdır
Əmrullayev ölkənin ayrı-ayrı bölgələri arasında oxu savadlılığı baxımından ciddi fərqlərin olduğunu deyib. Nazir Lənkəran-Astara və Mil-Muğan bölgələrində, eləcə də Salyan və Masallıda təhsil göstəricilərinin yaxşılaşdırılmasına xüsusi diqqət ayrılmasını vacib sayıb.
Onun sözlərinə görə, müəllimlərin sertifikatlaşdırılması imtahanlarında da bu bölgələrə aid nəticələr aşağıdır, ona görə də həmin ərazilərdə müəllimlərlə daha geniş və davamlı iş aparılmalıdır.
“PISA 2025”-də Azərbaycandan 241 məktəbin 7 432 şagirdi iştirak edib. Onlar 15 yaşında olan 118 min şagirdi təmsil ediblər. Araşdırmaya qoşulan məktəblərin 154-ü şəhərlərdə, 87-si kəndlərdə yerləşir. İştirakçıların 52 faizi oğlan, 48 faizi qız olub.
“Politfm”
