Foto: internet
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin (ƏƏSMN) “Əmək və Məşğulluq” altsistemində hazırda müxtəlif işəgötürənlər tərəfindən təqdim olunan 65 mindən çox aktiv vakansiya mövcuddur.
Bu barədə ƏƏSMN-ə istinadən APA məlumat yayıb.
Bildirilir ki, vakansiyalar üzrə ən yüksək əməkhaqqı 10 000 manat, ən aşağı əməkhaqqı isə 400 manatdır.
65 minlik vakansiya nəyi göstərir?
Bu rəqəm ilk baxışdan əmək bazarında yüksək işçi tələbatı təəssüratı yaratsa da, vakansiyaların çoxluğu özlüyündə əmək bazarının sağlam işlədiyini göstərmir. Əksinə, uzun müddət bağlanmayan minlərlə vakansiya işçi qüvvəsinin keyfiyyəti, əməkhaqqı səviyyəsi və peşə hazırlığı arasında tarazlığın tam formalaşmadığını göstərən göstəricilərdən biridir.
Bu tendensiyanı Əmək Bazarının Təhlili və Sosial Müdafiə Məsələləri üzrə Milli Observatoriyanın araşdırması da təsdiqləyir. Son iki ildə təhlil olunan 25 678 vakansiyanın 76,2 faizində namizədlərdən iş təcrübəsi, 67,2 faizində isə ali təhsil tələb olunub. Bununla yanaşı, vakansiyaların yalnız təxminən üçdə birində əməkhaqqı göstərilib. Maaş qeyd olunan elanlarda isə təkliflər 400-7000 manat arasında dəyişib.
Ən çox hansı peşələrə ehtiyac var?
Milli Observatoriyanın təhlili göstərir ki, hazırda əmək bazarında ən çox tələb olunan peşələr satış nümayəndəsi, mühasib, kredit mütəxəssisi, işə qəbul üzrə mütəxəssis və satış planlaşdırılması üzrə mütəxəssisdir. Vakansiyaların təxminən dörddə biri topdansatış və pərakəndə ticarət sektorunun payına düşür. Bank sektoru isə bütün vakansiyaların 9,2 faizini formalaşdıraraq həm yeni iş yerlərinin yaradılması, həm də yüksək kadr dövriyyəsi ilə seçilir.
Bu statistika göstərir ki, Azərbaycanda yeni iş yerlərinin əsas hissəsi yüksək texnologiyalı istehsal sahələrindən daha çox xidmət sektorunda yaranır. Bu isə iqtisadiyyatın strukturunu əks etdirməklə yanaşı, əmək məhsuldarlığı və əməkhaqqı səviyyəsinə də birbaşa təsir göstərir.
400 manatlıq vakansiya niyə boş qalır?
Nazirliyin açıqladığı 400-10 min manatlıq əməkhaqqı diapazonu əmək bazarında gəlirlərin kəskin fərqləndiyini göstərir. Ən yüksək maaşlar əsasən informasiya texnologiyaları, mühəndislik, layihələrin idarə olunması və rəhbər vəzifələr üzrə təklif edilir. Kütləvi vakansiyaların əhəmiyyətli hissəsi isə aşağı əməkhaqqı seqmentində cəmləşir.
Bu fonda Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2025-ci ilin ilk yarısında ölkədə orta aylıq nominal əməkhaqqı 1097,3 manat olub və əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 9,4 faiz artıb.
Orta əməkhaqqının 1000 manatı ötdüyü şəraitdə 400-600 manatlıq vakansiyalar bir çox işaxtaran üçün iqtisadi baxımdan cəlbedici görünmür. Bu da iş yerlərinin uzun müddət boş qalmasının əsas səbəblərindən biri hesab olunur.
Bununla yanaşı, “orta əməkhaqqı” göstəricisi əmək bazarındakı real gəlir bölgüsünü tam əks etdirmir. Milli Observatoriyanın 2025-ci il üzrə təhlilinə əsasən, maaşı göstərilən vakansiyalarda median əməkhaqqı 800 manat, ən çox təklif olunan maaş intervalı isə 601-1000 manat olub. Bu isə əmək bazarında yüksək maaşların əsasən məhdud sayda ixtisaslaşmış vəzifələrdə cəmləşdiyini göstərir.
Əsas problem kadr qıtlığıdır, yoxsa aşağı maaşlar?
Əslində, əmək bazarında bu iki problem bir-biri ilə sıx bağlıdır. İşəgötürənlər yüksək ixtisaslı, təcrübəli və rəqəmsal bacarıqlara malik əməkdaş axtardıqları halda, bir çox hallarda həmin tələblərə uyğun əməkhaqqı təklif etmirlər. Digər tərəfdən, ali məktəbləri bitirən gənclərin əhəmiyyətli hissəsi iş təcrübəsinin olmaması səbəbindən bazarın tələblərinə cavab verə bilmir.
Nəticədə bazarda paradoks yaranır: müəssisələr “kadr tapa bilmir”, işaxtaranlar isə “iş tapa bilmirlər”. İqtisadiyyatda bu vəziyyət struktur uyğunsuzluğu kimi qiymətləndirilir və onun aradan qaldırılması üçün yalnız yeni vakansiyaların yaradılması kifayət etmir. Peşə hazırlığı proqramlarının əmək bazarının real tələbatına uyğunlaşdırılması, işəgötürənlərin əməkhaqqı siyasətinin bazar şərtlərinə uyğun yenilənməsi və regionlarda məhsuldar məşğulluğun artırılması da eyni dərəcədə vacibdir.
“Politfm”
