İllüstrasiya: Sİ
Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaları nəzərdə tutan qanun layihəsi Senatda böyük üstünlüklə qəbul olunsa da, Nümayəndələr Palatasında ciddi müqavimətlə üzləşib. “Bloomberg” yazır ki, layihə Konqresə noyabrın 3-də keçiriləcək aralıq seçkilərədək səsverməyə çıxarılmaya bilər.
Nümayəndələr Palatasının sədri Mayk Conson sənədin seçkilərdən əvvəl qəbul ediləcəyinə şübhə ilə yanaşır. Onun sözlərinə görə, qarşıdakı iki ay ərzində konqresmenlər Vaşinqtonda cəmi bir neçə gün işləyəcəklər. Layihə demokratlarla yanaşı, respublikaçıların bir hissəsində də narazılıq doğurub.
“Hamımız Rusiyaya qarşı sanksiyaların tərəfdarıyıq, amma düzgün yol seçilməlidir” – Conson belə deyib.
Əsas narahatlıq gömrük rüsumları ilə bağlıdır
Mərhum senator Lindsi Qrehemin təşəbbüsü ilə hazırlanan qanun layihəsi ABŞ prezidentinə geniş səlahiyyətlər verir. Prezident Rusiyadan ən çox neft və təbii qaz alan beş ölkədən gətirilən mallara 100 faizlik gömrük rüsumu tətbiq edə bilər.
Eyni tədbir Moskvanın enerji sanksiyalarından yayınmasına ən çox kömək edən beş ölkəyə də şamil oluna bilər. Layihədə həmin ölkələrin adları göstərilmir. Bununla belə, Rusiya enerjisinin ən böyük alıcıları arasında Çin, Hindistan və Türkiyə var.
Nümayəndələr Palatasının Xarici Əlaqələr Komitəsinə rəhbərlik edən respublikaçı Brayan Mast bildirib ki, hazırda layihənin yanacaq bazarına mümkün təsiri araşdırılır. Konqres üzvləri Hindistanın və Rusiya neftinin digər böyük alıcılarının alternativ tədarükçülər axtarmağa məcbur qalacağından ehtiyatlanırlar. Bu isə dünya bazarında neftə tələbi artıra və ABŞ-də benzinin bahalaşmasına səbəb ola bilər.
Seçkilər ərəfəsində yanacağın qiyməti amerikalı siyasətçilər üçün xüsusilə həssas məsələdir.
Demokratlar Trampa əlavə səlahiyyətlər verilməsini istəmirlər
Demokratların əsas etirazı birbaşa Rusiyaya qarşı sanksiyalarla bağlı deyil. Onlar qanunun Trampa genişmiqyaslı gömrük rüsumları tətbiq etmək üçün yeni hüquqi əsas verəcəyindən qorxurlar.
Trampın bundan əvvəl tətbiq etdiyi bəzi rüsumlarla bağlı məhkəmə mübahisələri hələ də davam edir. Demokratlar hesab edirlər ki, yeni qanun prezidentin Konqresin nəzarəti olmadan ticarət tərəfdaşlarına qarşı əlavə məhdudiyyətlər qoymasına şərait yarada bilər.
Xarici Əlaqələr Komitəsinin demokrat üzvü Qreqori Miks prezidentə hazırda malik olmadığı səlahiyyətlərin verilməsini dəstəkləməyəcəyini bildirib. Demokrat konqresmen Bred Şnayder isə layihənin gömrük rüsumları ilə bağlı bəndini qəbuledilməz adlandırıb.
Böyük şirkətlər də layihəyə qarşı çıxır
“Bloomberg”-in məlumatına görə, ABŞ-nin iri biznes qurumları da layihədən narazıdır. ABŞ Ticarət Palatası, Pərakəndə Ticarət Sənayesi Liderləri Assosiasiyası, həmçinin “ExxonMobil”, “General Electric”, “Ford” və “Pfizer” kimi şirkətlərin daxil olduğu birlik Konqresə etiraz məktubu göndərib.
Şirkətlər xəbərdarlıq edirlər ki, ABŞ-nin ticarət tərəfdaşlarına və müttəfiqlərinə qarşı geniş gömrük rüsumları istehlakçılar üçün gözlənilməz fəsadlar yarada bilər. İdxal xərclərinin artması son nəticədə ölkə daxilində qiymətlərin yüksəlməsinə gətirib çıxarar.
Layihə Senatda böyük səs çoxluğu ilə qəbul olunmuşdu
Senat qanun layihəsini avqustun əvvəlində 86 lehinə, 11 əleyhinə səslə qəbul edib. Senatorların bir hissəsi sənədə onun hazırlanmasında mühüm rol oynamış Lindsi Qrehemin xatirəsinə ehtiram olaraq dəstək verib.
Tramp administrasiyasının da dəstəklədiyi layihə Rusiyanın neft-qaz gəlirlərini azaltmağı hədəfləyir. Sənəddə Rusiya rəsmilərinə, maliyyə qurumlarına, sanksiyalardan yayınmağa kömək edən şirkətlərə və “kölgə donanması” kimi tanınan tankerlərə qarşı əlavə məhdudiyyətlər nəzərdə tutulur.
Layihəyə İranın enerji və silah sektorlarına qarşı qüvvədə olan bəzi sanksiyaların müddətinin uzadılması barədə müddəalar da daxil edilib.
Senatda böyük dəstək qazanan sənədin Nümayəndələr Palatasındakı gələcəyi isə qeyri-müəyyən olaraq qalır. Hazırkı fikir ayrılıqları aradan qaldırılmasa, Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar məsələsinə yalnız noyabr seçkilərindən sonra qayıdıla bilər.
“Politfm”
